1395020416373748185022

اصلاحات جدید خزانه‌داری آمریکا در دستورالعمل لغو تحریم‌های ایران

عصر بازار- وزارت خزانه داری آمریکا اصلاحات جدیدی در دستورالعمل لغو تحریم های ایران انجام داده است و بر اساس آن بانک های خارجی می توانند با ایران مبادلات دلاری داشته باشند به شرط آن که این مبادلات از طریق سیستم مالی آمریکا انجام نگیرد.

به گزارش پایگاه خبری «عصربازار» به نقل از تسنیم، وزارت خزانه داری آمریکا اصلاحات جدیدی در دستورالعمل اجرایی لغو تحریم های ایران بر اساس برجام انجام داده است.

این وزارتخانه در پی اجرایی شدن برجام سندی غیررسمی با عنوان «سوال های اغلب پرسیده شده در رابطه با رفع تحریم های خاص آمریکا بر اساس برنامه جامع اقدام مشترک در روز اجرا» منتشر کرد. این سند که در واقع تفسیر دولت آمریکا از برجام بود به مبنایی برای تصمیم گیری نهادها و شرکت های خارجی در برقراری رابطه با ایران تبدیل شد و به دلیل متن دو پهلو و پیچیدگی های خاصی که برای لغو تحریم ها در نظر گرفته به مانع  اصلی احیای روابط تجاری و بانکی شرکت های خارجی با ایران تبدیل شده است.

وزارت خزانه داری آمریکا تحت فشار متحدان خود که مشتاق ازسرگیری روابط تجاری با ایران هستند چندین بار این متن را اصلاح کرده است. آخرین اصلاحات انجام شده بر روی این سند روز جمعه انجام گرفته است. بندهای c7 , c15, k19 این سند اصلاح شده است و سه بند جدید به نام های m10,m11, m12 به این سند اضافه شده است.

در عین حال بررسی های خبرنگار تسنیم در اصلاحات انجام شده نشان می دهد اگرچه شفافیت هایی ایجاد شده و در بخش هایی از این سند بر لغو تحریم ها و به ویژه مراودات دلاری با ایران تاکید شده است اما در عین حال ماهیت دو پهلو و ابهام آمیز آن حفظ شده است.

در بند اصلاح شده c7‌ این پرسش مطرح شده است که آیا بعد از روز اجرا، نهادهای مالی خارجی از جمله نهادهای تابعه نهادهای مالی آمریکا که در خارج قرار دارند می توانند مبادلات دلاری با ایران داشته باشند یا برای دولت ایران یا هر فردی که تحت حاکمیت دولت ایران است مثل شرکت ملی نفت ایران و بانک مرکزی این کشور حساب دلاری داشته باشند آمده است:
بله. نهادهای مالی خارجی از جمله نهادهای تابعه نهادهای مالی آمریکا که در خارج قرار دارند می توانند مبادلات دلاری با ایران داشته باشند یا حساب های دلاری برای ایران یا افراد مقیم ایران یا نهادهایی مثل شرکت ملی نفت ایران و بانک مرکزی یا نهادها و افراد دیگری که در تعریف دولت ایران قرار می گیرند داشته باشند؛ به شرط آن که چنین مبادلاتی به طور مستقیم یا غیر مستقیم نظام مالی آمریکا یا هر فرد آمریکایی را دربرنگیرد و با هیچ فردی که در لیست تحریمی SDN‌ قرار دارد مرتبط نباشد.

این دستورالعمل جدید، اجازه انجام مبادلات با ایران به دلار آمریکا را به بانک های خارجی می دهد در عین حال تاکید شده است بانک هایی که با ایران مبادلات دلاری انجام می دهند باید مراقب باشند این مبادلات در خارج از محدوده نظام بانکی آمریکا و بدون مشارکت افراد آمریکایی انجام گیرد.

در ادامه این بند تاکید شده است: حتی پس از روز اجرای برجام نهادهای مالی خارجی از جمله نهادهای تابعه نهادهای مالی آمریکا که در خارج قرار دارند باید همواره اطمینان یابند که مبادلات دلاری با ایران را از طریق نظام بانکی آمریکا و یا به واسطه نهادهای مالی آمریکا از جمله شعبه های خارجی شان انجام نمی دهند چرا که افراد و نهادهای آمریکا همچنان از صادرات کالا و خدمات از جمله خدمات مالی یا انتقال مستقیم و غیرمستقیم تکنولوژی به ایران منع شده اند مگر آن چه اجازه آن داده شده باشد.

در بند یا سوال c15 نیز این پرسش مطرح شده است که آیا نهادهای مالی آمریکا می توانند با نهادهای مالی خارجی که مراودات مالی با نهادهای مالی ایرانی دارند ارتباط و مراوده داشته باشند. پاسخ بله است به شرط آن که نهادهای مالی ایرانی که طرف مراوده هستند در لیست SDN قرار نداشته باشند.

در بند m10 به موضوع روابط نهادهای غیرآمریکایی با شرکت ها و نهادهای ایرانی مرتبط با لیست SDN‌پرداخته شده و آمده است افراد و نهادهای غیرآمریکایی می توانند با شرکت ها و نهادهای ایرانی که در لیست SDN نیستند اما تحت کنترل یا مالکیت جزیی یا کلی نهاد تحریم شده(موجود در لیست SDN) هستند مراوده داشته باشند.

%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%a9%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c

۴ بانک ایران در صدر بانک‌های اسلامی جهان

پایگاه خبری تحلیلی بانک مردم: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی گزارش رتبه‌بندی موسسات مالی اسلامی برتر جهان در سال ۲۰۱۵میلادی را که توسط لیلا محرابی ترجمه شده، منتشر کرده که در آن آمده است: بازارهای مالی اسلامی طی سال‌های اخیر توانسته‌اند به واسطه ارائه خدمات مالی قابل سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، گسترش تنوع پرتفوی تولیدات و ارائه خدمات بیشتر در راستای جذب مشتریان جدید از رشد و توسعه قابل توجهی در بازارهای جهانی برخوردار شوند.

به گزارش بانک مردم، درحال حاضر موسسات مالی در راستای گسترش محصولات خود به مشتریان، بیشترین تمرکز را بر فعالیت‌های بانکداری خرد و خدمات شرکتی به موسسات کوچک و متوسط (SMEs) قرار داده‌اند.

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از تعادل ،  در این میان ازجمله راهبردهای مدیران ارشد در راستای افزایش رشد و توسعه بانکداری اسلامی در سال ۲۰۱۵ عبارتند از توسعه شبکه بین‌المللی برای ایجاد ارتباط موثر با ذی‌نفعان، گسترش نوآوری در محصولات و خدمات (ساختار و چارچوب مقرراتی)، بهبود در کیفیت خدمات قابل ارائه و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و افزایش سرمایه انسانی و ارتقای سطح آموزش به مشتریان از طریق شعب و رسانه‌های عمومی است.

در این گزارش وضعیت بانک‌های اسلامی در جهان از نظر حجم و رشد دارایی‌های منطبق بر شریعت، سود ناخالص در موسسات مالی منطبق بر شریعت و سودآوری موسسات مالی منطبق بر شریعت و بررسی نرخ بازدهی دارایی (ROA) بررسی شده است.

این گزارش نتیجه گرفته که گسترش و رونق بانکداری اسلامی در میان کشورهای اسلامی از یک سو و تقاضای کشورهای غربی مبنی بر تطابق قوانین بانکداری آنها با قوانین اسلامی از سوی دیگر، رشد چشمگیر این نوع نظام بانکی را طی سال‌های اخیر رقم زده است. با این وجود، فرصت‌های ایجاد رشد داخلی برای اغلب فعالان محدود شده و استراتژی ایجاد نوآوری‌ها به خصوص در حوزه بانکداری دیجیتال(الکترونیک) و تکنولوژی‌های مالی بر توسعه چالش‌های موجود دامن زده است.

علاوه بر این، امروزه اغلب بانک‌های اسلامی کشورهای مختلف به پتانسیل بلندمدت منطقه جنوب شرق آسیا توجه بیشتری نشان می‌دهند که در این میان با وجود نقدینگی بالای بانک‌های اسلامی کشورهای حوزه خلیج ‌فارس(به عنوان مثال در عربستان و قطر) در مقایسه با همتای متعارف خود شاهد کاهش متوسط نرخ بازدهی دارایی بوده‌ایم. از این ‌رو فعالان حوزه مالی اسلامی برای تداوم فعالیت خود در این فضای رقابتی همچنین دستیابی به فرصت‌های رو به رشد در آینده نیازمند تطبیق استراتژی‌ها و استانداردهای خود با شرایط روز جهان و استفاده از نوآوری‌های بانکداری الکترونیک هستند.

براساس آخرین رتبه‌بندی برترین موسسات مالی اسلامی در جهان که توسط نشریه بین‌المللی بنکر در ۲۰۱۵ منتشر شده است، ارزش کل دارایی‌های منطبق بر شریعت در جهان معادل ۱۵۰۰میلیارد دلار است که بانک‌های کاملا اسلامی مبلغ ۹۵۰میلیارد دلار آن را در اختیار خود دارند.افزون بر این بانک‌های اسلامی سودی معادل ۱۲٫۵میلیارد دلار با متوسط نرخ بازدهی ۱٫۱‌‌درصد را طی سال مذکور کسب کرده‌اند. در این میان نقش بانک‌ها و موسسات مالی ایرانی در میان ۳۶۰ بانک تجاری و تخصصی، شرکت‌های بیمه و موسسات مالی و اعتباری بسیار چشمگیر و از نظر حجم دارایی‌ها در بالاترین ردیف‌های این رتبه‌بندی قرار دارند. از مجموع این ۳۶۰ موسسه مالی اسلامی در ۴۰کشور جهان ۲۴۹موسسه به طور کامل خدمات اسلامی ارائه می‌دهند و ۱۱۱بانک تجاری با داشتن باجه‌های اسلامی به عرضه خدمات منطبق بر شریعت می‌پردازند. در سال مورد بررسی حدود ۷۹‌‌درصد از موسسات و نهادهای مالی با افزایش دارایی‌های ناشی از فعالیت‌های مالی منطبق بر شریعت روبه‌رو بودند و تنها ۲۲٫۵‌‌درصد کاهش دارایی را تجربه کردند. در ادامه به معرفی برترین بانک‌ها و موسسات مالی اسلامی در ایران و جهان از لحاظ برخی شاخص‌ها می‌پردازیم.

 سودآوری موسسات مالی منطبق بر شریعت

بررسی سودآوری صنعت بانکداری اسلامی نشان می‌دهد که در سال مورد بررسی حدود ۷۵‌‌درصد از کل موسسات با رشد مثبت سود مواجه و تنها ۲۵‌‌درصد با کاهش این شاخص نسبت به سال قبل روبه‌رو بوده‌اند. یکی از شاخص‌های سودآوری نسبت بازدهی دارایی روآ است که بیان‌کننده استفاده مطلوب از دارایی بوده و از تقسیم سود خالص بانک به دارایی‌های آن محاسبه می‌شود. این نسبت در کل بانک‌های اسلامی از ۱٫۷‌‌درصد در سال ۲۰۱۴ به ۱٫۱‌‌درصد در ۲۰۱۵ رسیده است و این مساله منجر به کاهش متوسط نسبت بازدهی در۱۰بانک اسلامی برتر جهان از ۳٫۱ به ۲٫۷‌‌درصد شده است. با وجود کاهش این نسبت اما در مجموع، این شاخص در بانک‌های اسلامی بالاتر از سطح استاندارد جهانی یک ‌‌درصد قرار دارد و نشان می‌دهد دارایی بانک‌های مذکور از نظر سودآوری در سطح مناسب و مطلوب واقع شده است.

 کاهش سودآوری و رشد دارایی

کاهش سودآوری و رشد دارایی‌ها تا حدودی می‌تواند ناشی از اشباع بازارهای تازه تاسیس برای رقابت با بازارهای متعارف باشد. در این میان به طور خاص می‌توان به کشور مالزی به عنوان پیشگام در بازار مالی اسلامی جهانی اشاره کرد که رقابت میان فعالان اسلامی این کشور به حالت بحرانی نزدیک شده است. البته اجرای اصلاحات مقرراتی و معرفی قانون خدمات مالی اسلامی سال ۲۰۱۴ در کشور مالزی، اقدامی مهم برای تسهیل در ارائه سرمایه‌گذاری‌های منطبق بر شریعت توسط صندوق‌های بازنشستگی و دستیابی به اهداف دولت برای رسیدن سهم تامین مالی اسلامی به ۴۰‌‌درصد تا سال ۲۰۲۰ به شمار می‌رود.

وضعیت ۱۰بانک تجاری اسلامی برتر جهان از لحاظ نرخ بازدهی دارایی نشان می‌دهد، بانک‌های ایرانی در سال ۲۰۱۵ صدرنشین موسسات مالی اسلامی بوده‌اند.

به طوری ‌که بانک پاسارگارد ایران با ۳٫۴‌‌درصد به بالاترین نرخ بازدهی دارایی دست یافته و به ترتیب بانک‌های کارآفرین ۳٫۳‌‌درصد، سینا ۳٫۲۷‌‌درصد، مصرف الرایان قطر ۲٫۷‌‌درصد و فیصل بانک مصر ۲٫۶‌‌درصد رتبه‌های دوم تا پنجم بوده‌اند.

 سود ناخالص در موسسات مالی منطبق بر شریعت

میزان سود کسب شده در یک دوره مالی، یکی از شاخص‌های مهم در تعیین توانایی مدیریت در استفاده بهینه از منابع واقعی سرمایه‌یی و مالی بانک‌ها در خلق سود است.

رتبه‌بندی موسسات مالی اسلامی از لحاظ سود ناخالص نشان می‌دهد، بانک الرجحی عربستان با ۱۸۲۳میلیون دلار در مقام نخست و بانک‌های ملت ۱۱۵۷میلیون دلار، بانک اسلامی دوبی ۷۶۸میلیون دلار و پاسارگاد ۶۶۳ میلیون دلار به ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار دارند. همان‌گونه که ملاحظه می‌شود در میان ۲۵موسسه مالی منطبق بر شریعت در جهان ۹بانک ایرانی توانسته‌اند بیشترین سود ناخالص را کسب و در این رتبه‌بندی قرار بگیرند. از لحاظ بیشترین دارایی‌های منطبق بر شریعت ایران از نظر حجم دارایی‌ها در بالاترین ردیف و کشورهای عربستان سعودی، مالزی، امارات متحده عربی و کویت رتبه‌های دوم تا پنجم را تشکیل می‌دهند. براساس این رتبه‌بندی، بانک ملی ایران با حجم دارایی‌هایی ۸۵۰۱۲ میلیون دلار به عنوان برترین موسسه مالی اسلامی و بانک‌های «الرجهی» عربستان،  «بانک خانه مالی کویت» کویت، « ملت» ایران،  «بانک ملی تجاری» عربستان، «گروه بانکی برهاد» مالزی،  «مسکن» ایران و «صادرات» ایران  به ترتیب رتبه‌های دوم تا هشتم را دارا هستند.

در بین ۵۰ موسسه مالی اسلامی با بیشترین حجم دارایی‌های منطبق بر شریعت ۱۳بانک از ایران، ۹بانک از مالزی، ۱۲بانک از عربستان، ۵ بانک از امارات متحده عربی، ۴ بانک از قطر، ۳ بانک از بحرین و ۲ بانک از کویت به چشم می‌خورد.

بانکداری